Gaz Muşuru – TPS – Konum Sensörü Arızası

Soru 1: 2005 model Chevrolet Kalos 1.4 benzinli/LPG’li araçta gaz muşuru arızası, ne gibi sorunlara yol açar?

Cevap 1: (Aşağıdaki arızalar çoğunlukla sensör kaynaklıdır ve sensör değişince düzelir.)

• Rölanti dalgalanması
• Gaz yememe veya geç gaz tepkisi
• Ani stop etme
• Yakıt tüketiminde artış
• Motor arıza lambasının yanması
• LPG’de ve benzinde düzensiz çalışma

Soru 2: Araba beyni ne demek? (ECU ne demek?)

Cevap 2:

• ECU = Electronic Control Unit (Elektronik Kontrol Ünitesi)
• Araçtaki motor, şanzıman, ABS, hava yastığı gibi sistemleri kontrol eden bilgisayardır. Örneğin motor ECU’su yakıt püskürtme miktarını ve ateşleme zamanlamasını yönetir.

Soru 3: TPS ne demek?

Cevap 3:

• Throttle Position Sensor: Otomobillerde gaz kelebeği konum sensörü.
• TPS (Throttle Position Sensor), Türkçede Gaz Kelebeği Konum Sensörü veya halk arasında bazen gaz müşürü olarak da adlandırılır.
• Görevi, gaz kelebeğinin ne kadar açık olduğunu motor beynine (ECU) bildirmektir. ECU da bu bilgiye göre:
  • Yakıt püskürtme miktarını,
  • Ateşleme zamanlamasını,
  • Rölanti kontrolünü,
  • Otomatik şanzıman varsa vites geçişlerini ayarlar.
• TPS arızasının belirtileri:
  • Gaz pedalına basınca araçta tekleme veya silkeleme
  • Rölantide düzensizlik
  • Ani hızlanmalarda performans düşüklüğü
  • Yakıt tüketiminin artması
  • Motor arıza lambasının yanması
  • Gaza basınca geç tepki verme
• TPS’nin bozulması normal şartlarda ECU’ya zarar vermez. ECU genellikle yalnızca hatalı sinyal alır ve arıza kodu kaydeder. Ancak şu durumlar ECU’yu etkileyebilir:
  • TPS kablolarında kısa devre olması,
  • Tesisatta yanlış bağlantı yapılması,
  • Akü takviyesi veya elektriksel müdahaleler sırasında voltaj darbeleri oluşması.
• TPS değişiminden sonra araç normale döndüyse ve arıza lambası tekrar yanmıyorsa ECU’nun zarar görmüş olması pek olası değildir.

Soru4 : Elinizde varsa OBD cihazıyla okunan arıza kodlarını (ör. P0120, P0121, P0220 vb.) paylaşabilirsiniz; ECU’nun etkilenmiş olma ihtimalini daha net değerlendirebilirim.

• Verdiği hata kodları: P0342, P3901, B20B9

Cevap 4:

• P0342 – Eksantrik Mili Konum Sensörü (Camshaft Position Sensor) Devresi Düşük Giriş Sinyali: Bu kod genellikle şu nedenlerden kaynaklanır:
  • Eksantrik mili sensörünün arızalı olması
  • Sensör soketinde temassızlık veya oksitlenme
  • Kablo tesisatında kopukluk veya kısa devre
  • Düşük akü voltajı
  • Nadiren ECU arızası
  • Belirtileri:
    • Zor çalışma veya geç çalışma
    • Tekleme
    • Performans düşüklüğü
    • Yakıt tüketiminde artış
    • Motor arıza lambasının yanması
• P3901 – Bu kod standart OBD-II kod listelerinde yer alan yaygın bir Chevrolet motor kodu değildir. Kullandığınız cihaz:
  • Marka/model özel bir kod okuyabilir,
  • Ya da kodu yanlış yorumlamış olabilir.
  • Cihazın marka/modelini veya kodun yanında yazan açıklamayı paylaşırsanız daha net bakabilirim.
• B20B9 – Başındaki B harfi bunun bir Body (gövde/konfor elektroniği) kodu olduğunu gösterir. Bu kod da marka ve modele özgü olabilir. Genellikle:
  • Gösterge paneli,
  • Airbag sistemi,
  • Gövde kontrol modülü (BCM),
  • Merkezi kilit veya aydınlatma sistemleri

Soru 5: Eksantrik mili ne işe yarar? Arabanın neresinde bulunur?

Cevap 5: 

• Eksantrik mili (camshaft), motorun emme ve egzoz supaplarını doğru zamanda açıp kapatan mildir. Motorun “nefes alıp vermesini” kontrol eder. Dört zamanlı bir motorda:
  • Emme zamanı: Emme supaplarını açar, hava-yakıt karışımı silindire girer.
  • Sıkıştırma zamanı: Supaplar kapanır, karışım sıkıştırılır.
  • Yanma zamanı: Buji ateşler, piston aşağı iner.
  • Egzoz zamanı: Egzoz supaplarını açar, yanmış gazlar dışarı atılır.

s